شكل 14 - مجموعهء ميرزا شمس الدين در لاهيجان . شكل 15 - مجموعهء منجم‌باشى در لنگرود . عكس 9 - كارخانهء گونىبافى رشت . زيبائى به وجود آمده است . شيشه‌هاى بزرگ و فرم ساده ساختمانها جوابگوى نيازهاى عملكردى آنها مىباشند . در عين حال همانند ديگرسازه‌هاى صنعتى هم‌عصر خود از اصالت و توازن خاصى برخوردار هستند . بناهاى ديگرى نيز در معمارى شهرى گيلان بايد مورد توجه قرار گيرند كه ساختمانهاى حكومتى از آن جمله است . موزهء نيروى دريائى ( كاخ رضا شاه ) در بندر انزلى كه در ميان باغى وسيع با چشم‌اندازى زيبا رو به دريا دارد عمارتى است متأثر از معمارى گذشته اروپا كه در تقابل با معمارى گيلان شكل گرفته است . در اين ساختمان ورودى اصلى عمارت در تلفيق فرمهاى كنارى و ايوانى در وسط كامل شده است . در اينجا فضاى اصلى عمارت به پله‌هاى آن اختصاص يافته كه در نماى جنوبى با تغيير هندسى در شكل پنجره‌ها خود را بيشتر نمايان مىسازد . فضاى پله با ريتم منظم ستونها و شكلى متقارن در پيوند با عناصر ديگر ديده مىشود . به گونه‌اى استثنائى فضائى در ميان يك فضاى ديگر به وجود آمده است كه امكان مستقل بودن هريك نيز فراهم شده و باز بودن طبقهء اول به همكف ارتباط بصرى بسيار شكوهمندى را ايجاد كرده است ( شكل 16 ) . اطاقهاى كنارى نيز به جهت كارآئيهاى متفاوت هريك به گونه‌اى خاص در قالب يك فرم متقارن طراحى شده‌اند . آنچه كه بيشتر جلب نظر مىكند اتصال اين فضاها بدون استفاده از راهروهاى ارتباطى است به طورىكه هركدام در حد خود كامل مىباشند . حجم اصلى عمارت به صورتى ساده با حركتهائى در سقف شيب‌دار شكل گرفته است و در اين ميان شكل كروى سقف بر روى فضاى پله زيبائى آن را بيشتر ساخته است . نماها نيز به گونه‌اى هندسى با استفاده از ريتم ستونهاى نمايان ، شبكه‌اى را به وجود آورده‌اند كه پنجره‌هاى متفاوت به صورتى متقارن در آن جاى دارند . عمودى بودن پنجره‌هاى كنارى در نماى جنوبى تأكيدى بر دوگانگى وضعيت پلان مىباشد كه توسط پنجره‌هاى ميانى و بالكن طبقهء اول كامل گشته‌اند . در نماى شمالى نيز به همين‌گونه بر روى فرم ايوان و تالار بالاى آن مىتوان اشاره كرد . چنين وضعيتى در نماهاى شرقى و غربى حالات متفاوتى را نشان مىدهند . به همين اعتبار به نظر مىرسد شكل پنجره‌ها در قالب شبكه ستونها تا حدودى تغيير يافته است . تأكيد بر روى خطوط افقى نما در طبقهء همكف و تزئينات بر روى پيش‌آمدگى سقف شيب‌دار نيز از عناصر به عاريت گرفته شده از معمارى « پيش از مدرن » غرب مىباشد ( شكلهاى 17 و 18 ) .